Phê duyệt Đề án “Tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần giai đoạn 2026-2030”
Ngày 16 tháng 01 năm 2026, phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long ký ban hành Quyết định số 118/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần giai đoạn 2026-2030”
Theo Quyết định, mục tiêu chung của Đề án nhằm tăng cường năng lực, hiệu quả hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần để đáp ứng nhu cầu giám định trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và nhu cầu quản lý, điều trị người chấp hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần, bảo đảm công bằng, khách quan, khoa học, góp phần đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.
Mục tiêu cụ thể và các chỉ tiêu cơ bản đến năm 2030 là:
- Hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần theo hướng tinh, gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với hệ thống tổ chức cơ quan nhà nước hiện nay và đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.
- Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần:
+ 100% các tổ chức pháp y, pháp y tâm thần có trụ sở làm việc độc lập, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ được giao;
+ 90% tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần được đầu tư đủ thiết bị, phương tiện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần được cơ quan công an hỗ trợ bảo đảm an ninh, an toàn khi thực hiện nhiệm vụ trong trường hợp cần thiết;
+ 85% tổ chức pháp y có ít nhất 07 giám định viên trở lên; đến năm 2030, toàn quốc có ít nhất 100 giám định viên pháp y tâm thần;
+ 100% cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần bố trí bộ phận, nhân lực riêng cho việc tiếp nhận, quản lý và điều trị bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần:
+ 100% tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có triển khai thực hiện điều trị tư pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong công tác pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
+ Xây dựng cơ sở dữ liệu về công tác pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần; chia sẻ, kết nối giữa các cơ quan, đơn vị và đồng bộ với cơ sở dữ liệu dân cư và các cơ sở dữ liệu khác theo yêu cầu, bảo đảm thống nhất, khai thác, sử dụng hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Để thực hiện được các mục tiêu nêu trên, Đề án đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể như sau:
- Hoàn thiện thể chế, quy định pháp luật, mô hình tổ chức pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với hệ thống tổ chức cơ quan nhà nước.
- Bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực cho công tác pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
- Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số.
- Đẩy mạnh công tác truyền thông.
- Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chú trọng công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.
- Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần, bắt buộc chữa bệnh tâm thần.
Ngoài ra, quyết định nêu rõ các nhiệm vụ cụ thể sau:
- Trên cơ sở Đề án được phê duyệt, các bộ, cơ quan liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch triển khai Đề án theo tinh thần 06 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”.
- Các bộ, cơ quan: Y tế, Quốc phòng, Công an và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Đề án tại Phụ lục kèm theo, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định; căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền chủ động cân đối, bố trí kinh phí, nguồn lực và tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao theo thẩm quyền; báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức triển khai thực hiện Đề án, định kỳ hằng năm báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Y tế trước ngày 01 tháng 12 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các bộ, cơ quan liên quan tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Đề án tại Phụ lục kèm theo, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định.
- Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương theo dõi, đôn đốc việc triển khai thực hiện Đề án, kịp thời báo cáo và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ các biện pháp cần thiết để bảo đảm thực hiện đồng bộ, hiệu quả Đề án trên cơ sở bám sát các chủ trương, chính sách và tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Định kỳ hằng năm, tổng hợp kết quả triển khai thực hiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
- Bộ Tài chính chủ trì, tổng hợp nhu cầu kinh phí thực hiện Đề án, trình các cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định của pháp luật về ngân sách, phù hợp khả năng cân đối ngân sách nhà nước hằng năm.
- Trong quá trình tổ chức thực hiện, trường hợp cần sửa đổi, bổ sung những nội dung cụ thể thuộc Đề án, các bộ, ngành, địa phương chủ động đề xuất và gửi Bộ Y tế để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức rà soát, tổng kết, đánh giá việc triển khai thực hiện Đề án; trên cơ sở kết quả tổng kết,đánh giá, tổ chức nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục tăng cường năng lực hệ thống giám định pháp y, pháp y tâm thần và bắt buộc chữa bệnh tâm thần trong giai đoạn tiếp theo.
Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, ban hành.
